Een opticien, een nieuwsbrief en een claim van 1.000 euro
De feiten zijn bijna komisch klein voor een arrest met deze reikwijdte. Een man woonachtig in Oostenrijk abonneerde zich op de nieuwsbrief van Brillen Rottler, een familieopticien in Arnsberg, Duitsland, en vulde zijn gegevens in op het aanmeldformulier. Dertien dagen later stuurde hij het bedrijf een inzageverzoek onder artikel 15 AVG. De opticien weigerde en wees op berichten, blogartikelen en advocatennieuwsbrieven die beschrijven hoe dezelfde man zich stelselmatig op nieuwsbrieven abonneert, inzage vraagt en vervolgens schadevergoeding eist. Hij verlangde minstens 1.000 euro voor immateriele schade door de weigering.
De lokale rechter in Arnsberg legde Luxemburg twee vragen voor die duizenden Europese bedrijven, ook Nederlandse, zich stilletjes hebben gesteld: kan een eerste verzoek al buitensporig zijn, en heeft een afgewezen verzoeker automatisch recht op schadevergoeding? Op 19 maart 2026 beantwoordde het Hof beide.
Wat het Hof werkelijk besliste
Ten eerste: een enkel, formeel correct inzageverzoek kan al buitensporig zijn in de zin van artikel 12, lid 5, AVG en dus geweigerd worden, wanneer het niet is gedaan om de verwerking te kennen en de rechtmatigheid ervan te controleren, maar met de misbruikintentie om kunstmatig de voorwaarden voor een vergoeding onder artikel 82 te scheppen.
Ten tweede somde het Hof op waarop een verantwoordelijke mag steunen om die intentie aan te tonen: alle omstandigheden van het geval, in het bijzonder dat de betrokkene de gegevens vrijwillig verstrekte, het doel van die verstrekking, de verstreken tijd tussen aanmelding en verzoek en het gedrag van de persoon. Publiek beschikbare informatie die een patroon toont van veel verzoeken gevolgd door claims tegen verschillende verantwoordelijken mag worden meegewogen, maar niet als enige grondslag.
Ten derde de schadekant. Vergoeding onder artikel 82 vereist bewijs van werkelijke materiele of immateriele schade, en zij vervalt wanneer het eigen gedrag van de eiser de doorslaggevende oorzaak van de schade is. Verlies van controle over de eigen gegevens blijft in beginsel vergoedbaar, maar een geensceneerd verlies is geen schade die de verantwoordelijke veroorzaakte.
De claimindustrie die dit arrest droogzet
Het businessmodel dat het Hof beschrijft heeft in de praktijk een naam: AVG-hoppen. Abonneer je op tientallen nieuwsbrieven, vuur inzageverzoeken af, wacht tot een verantwoordelijke de maandtermijn mist of onvolledig antwoordt, en eis dan enkele honderden tot duizenden euro's immateriele schade. Het model schaalt omdat antwoorden duur is en schikken goedkoop. Kleine bedrijven, precies het familiebedrijf in het hart van deze zaak, waren de favoriete doelwitten.
Het arrest raakt het model aan beide uiteinden. Het verzoek zelf mag worden geweigerd waar misbruikintentie aantoonbaar is, en de uitbetaling stort in waar de schade door de eiser zelf is gefabriceerd. Onaangetast blijft de eerlijke verzoeker: het Hof bevestigde dat inzage bestaat om rechtmatigheid te controleren, en niets in het arrest geeft toestemming om verzoeken te filteren op verdenking of irritatie.
Wat u aan uw inzageproces moet veranderen
De verkeerde lezing van dit arrest is dat u lastige verzoeken nu mag weigeren. De bewijslast voor misbruik ligt bij u, het bewijs moet meer zijn dan een gevoel, en een onterecht geweigerd verzoek stelt u nog altijd bloot aan klachten bij de Autoriteit Persoonsgegevens, boetes en schadevergoeding. De juiste lezing is dat bewijsdiscipline loont: registreer elk verzoek met tijdstip en context, antwoord binnen de termijn als standaard, en behandel weigering als de gedocumenteerde uitzondering waarvoor eerst een dossier wordt opgebouwd.
Voor ondernemers is de operationele stap een schriftelijke triage van inzageverzoeken: wie beoordeelt ze, aan de hand van welke criteria uit dit arrest, wie tekent voor een weigering, en waar ligt het bewijs. Dat papieren spoor maakt van een door het Hof gebillijkte verdediging er een die u werkelijk kunt gebruiken.
Lees hierna: Britse dataklachten lopen nu op een klok · Onrechtmatig verkregen data wint toch bij de rechter
