Een uitgestelde wet treedt eindelijk in werking

De Californische AI-transparantiewet, Senate Bill 942 en algemeen bekend onder het acroniem CAITA, trad op 2 augustus 2026 in werking en is daarmee de eerste verplichte watermerk- en herkomstwet voor door AI gegenereerde inhoud in de Verenigde Staten. De wet was jaren eerder ondertekend met een ingangsdatum van 1 januari 2026, maar een opvolgende wet, AB 853, aangenomen in 2025, verschoof die datum naar 2 augustus 2026 om aanbieders meer tijd te geven om de detectie-infrastructuur te bouwen die de wet vereist.

CAITA geldt voor elke aanbieder van generatieve AI met meer dan een miljoen gebruikers of bezoekers per maand die publiek toegankelijk zijn in Californië, een drempel die in de praktijk ver boven de Californische markt zelf uitkomt. OpenAI, Google, Meta, Microsoft en Adobe halen die zonder moeite, en dat geldt in de praktijk voor vrijwel elk consumenten-AI-product dat voor een wereldwijd publiek is gebouwd, want een product dat wereldwijd door miljoenen wordt gebruikt, blijft zelden onder een miljoen gebruikers in de grootste Amerikaanse staat.

Drie plichten, een ervan onzichtbaar

De wet legt drie afzonderlijke verplichtingen op. Een aanbieder die onder de wet valt moet gratis een publiek toegankelijke AI-detectietool aanbieden die een geüpload bestand, een URL of een API-aanroep accepteert en aangeeft of de inhoud door AI is gegenereerd; de tool mag geen persoonsgegevens verzamelen behalve vrijwillige, uitdrukkelijk toegestane feedback. Ook moet de aanbieder gebruikers een optionele, zichtbare vermelding aanbieden die inhoud duidelijk en ondubbelzinnig als AI-gegenereerd identificeert en die permanent is, of uiterst moeilijk te verwijderen, voor zover dat technisch haalbaar is.

De derde plicht is verplicht in plaats van optioneel, en het is de plicht die gebruikers nooit zien. Door AI gegenereerde beelden, video en audio die onder de wet vallen, moeten onzichtbare, machineleesbare metadata bevatten die het genererende systeem, de versie en de datum waarop de inhoud is gemaakt of gewijzigd benoemen, ingebed in een vorm die duurzaam genoeg is om normaal gebruik te doorstaan en die aansluit bij algemeen aanvaarde industrienormen. Videogames, televisie, streaming en films zijn expliciet uitgesloten van het toepassingsgebied van CAITA, en een analyse van een advocatenkantoor over de wet merkt op dat puur tekstuele AI-output er ook buiten valt.

Een klein bedrag dat snel oploopt

CAITA kent geen individueel actierecht. Alleen de attorney general van Californië en andere overheidsinstanties kunnen een zaak aanspannen, en de boete voor een bewezen overtreding is 5000 dollar, waarbij elke dag dat een aanbieder niet voldoet als een afzonderlijke overtreding geldt. Een tekortkoming die een maand lang aanhoudt bij een enkele vereiste is geen enkele blootstelling van 5000 dollar; het zijn er ongeveer dertig, die zich opstapelen zolang de tekortkoming openblijft.

Die structuur beloont aanbieders die een compliancegat snel dichten en straft degenen die het niet opmerken. Ze staat ook aan het andere uiterste van het handhavingsspectrum vergeleken met de AI-verordening van de Europese Unie, waarvan het eigen transparantieregime boetes kent van tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet, wat hoger uitvalt. Californië deelt een langzame druppel uit; Brussel hanteert een veel grotere stok. Het negeren van beide is duur, alleen op een andere klok.

Dezelfde datum, twee onafhankelijke regelstelsels

De ingangsdatum van CAITA, 2 augustus 2026, valt op dezelfde dag waarop de AI-verordening van de Europese Unie haar eigen transparantieregime in werking laat treden. Artikel 50 van de AI-verordening verplicht aanbieders van AI-systemen, waaronder AI-systemen voor algemene doeleinden, die synthetische audio, beelden, video of tekst genereren, ervoor te zorgen dat de output wordt gemarkeerd in een machineleesbaar formaat en herkenbaar is als AI-gegenereerd, en ook die verplichtingen werden op 2 augustus 2026 van toepassing. Dat beide data samenvallen is toeval, geen afstemming; de Californische wetgever en het Europees Parlement schreven deze regels op gescheiden tijdlijnen, zonder naar elkaar te verwijzen.

De technische specificaties komen niet overeen alleen omdat de kalender dat wel doet. CAITA schrijft een aanbieder precies voor wat de onzichtbare metadata moeten bevatten: de naam van het genererende systeem, de versie en een aanmaak- of wijzigingsdatum, duurzaam ingebed. Artikel 50 vereist een machineleesbare, herkenbare markering zonder diezelfde velden in de wettekst zelf te benoemen, en de gedragscode van de Europese Commissie neigt naar een herkomstaanpak in C2PA-stijl voor de technische vorm. Een enkel inbeddingsschema dat is gebouwd om de ene lat te halen, haalt niet automatisch ook de andere, en geen van beide wetten garandeert dat wel.

Wat een eigenaar echt zou moeten controleren

De nuttige vraag is niet of CAITA bestaat, maar of de herkomstmetadata die uw product al insluit erin voldoet. Neem een steekproef van uw eigen door AI gegenereerde output en controleer of de onzichtbare metadata het genererende systeem en de versie benoemen en een aanmaakdatum bevatten in een vorm die een gewone export, een herkompressie of een nieuwe upload op een ander platform overleeft. Laat diezelfde steekproef vervolgens door uw eigen publieke detectietool lopen en controleer of die de output correct herkent, want een detectietool die de output van zijn eigen aanbieder niet herkent, is zelf een overtreding die nog moet worden ontdekt.

Voer daarna dezelfde controle uit aan de EU-kant, in plaats van aan te nemen dat de eerste controle dat al afdekt. Bevestig dat de markering machineleesbaar en herkenbaar is volgens de eigen voorwaarden van artikel 50, en let erop dat het in mei 2026 gesloten akkoord over de AI Omnibus generatieve systemen die al voor 2 augustus 2026 op de markt waren tot 2 december 2026 de tijd geeft om specifiek aan die machineleesbare markeringsplicht van het Europese regime te voldoen. Dat gat in de kalender is een venster om de overlap goed te testen, geen reden om aan te nemen dat die er niet is.

Lees hierna: Op 2 augustus worden de EU AI-boetes echt  |  Uw moderatiebeleid mag in uw eigen gebouw blijven