Eén huurder, tien centrales, zeven en een halve gigawatt

In Richland Parish, in de noordoostelijke hoek van Louisiana, is een stuk landbouwgrond de locatie geworden van Meta's Hyperion-campus, inmiddels opgeschaald naar 5 gigawatt en een investering van meer dan 50 miljard dollar. Het vermogen om die campus te laten draaien wordt ernaast gebouwd. De Louisiana Public Service Commission keurde op 20 augustus 2025 drie STEG-eenheden goed met een gezamenlijk vermogen van ongeveer 2,26 gigawatt, voor wat toen nog een campus van 2 gigawatt was. Op 27 maart 2026 maakte Entergy Louisiana bekend dat Meta er zeven zou financieren. Met de drie al goedgekeurde eenheden staan er nu tien gascentrales op de rol, samen ruwweg 7,5 gigawatt.

Daaromheen komt ongeveer 385 kilometer nieuwe hoogspanningsverbinding en batterijopslag op drie afzonderlijke locaties. Entergy's raming van wat dit alles oplevert voor de bestaande klanten is verschoven van ruwweg 650 miljoen dollar naar ongeveer 2,65 miljard. Waarom dit telt. Die bijstelling is het cijfer dat het nutsbedrijf geciteerd wil zien, en het is een echt cijfer. Het beschrijft ook de gecontracteerde fase van de afspraak en niet de volledige levensduur van wat er gebouwd wordt.

Eén private huurder is nu de reden dat een gereguleerd nutsbedrijf opwekking en transport bouwt op de schaal van een nationaal programma. Zodra dat zo is, houdt de contractduur van die huurder op een commercieel detail tussen twee bedrijven te zijn. Het wordt een planningsaanname voor elke andere klant die op hetzelfde net is aangesloten.

Vijftien jaar contract tegenover dertig jaar activum

De looptijd is het hele verhaal. Meta heeft aangeboden het grootste deel van de kosten voor Entergy's klanten weg te nemen door vijftien jaar lang de volledige jaaropbrengst van de centrales te betalen. STEG-centrales van dit type worden gebouwd, gefinancierd en afgeschreven op ongeveer dertig jaar bedrijfsvoering. Het contract dekt dus de eerste helft van de levensduur van het activum. De tweede helft wordt door niets gedekt.

Toezichthouder Davante Lewis zei dit tijdens de procedure en niet erna: de energieovereenkomst van vijftien jaar laat Louisiaanse huishoudens mogelijk verantwoordelijk voor de resterende kosten van centrales met een levensduur van dertig jaar, mocht Meta de staat vroegtijdig verlaten. Dat is geen vijandige lezing van de afspraak. Het is de rekensom van het termijnblad. Het beschreven risico is niet dat de campus mislukt, wat dramatisch zou zijn en onwaarschijnlijk is. Het is de stillere mogelijkheid dat een toezegging van vijftien jaar simpelweg korter is dan datgene wat ermee betaald is.

Wat dit structureel is. Het is een overdracht van restwaarde, dezelfde vorm als een lease die afloopt terwijl de apparatuur nog jaren meegaat. Wie het activum bezit wanneer de termijn verstrijkt, bezit ook wat er aan waarde of verplichting overblijft. Binnen een gereguleerd nutsbedrijf is die houder de tariefbasis, en dat betekent iedere andere klant op het systeem. Het voordeel is gecontracteerd, becijferd en gedateerd. De staart is geen van die drie.

Vijftig handtekeningen die niemand buiten de kamer kon lezen

The New York Times meldde op 27 juli dat de constructie in maanden van vertrouwelijk overleg tot stand kwam. Meer dan vijftig functionarissen van de staat tekenden geheimhoudingsverklaringen. Ambtenaren herschreven aanhangige wetgeving om een vrijstelling van omzetbelasting voor datacenterapparatuur te creëren, stelden onroerendgoedvrijstellingen en infrastructuurtoezeggingen samen en vermeden openbare vergaderingen tot het project werd onthuld. Een vrijstelling van twintig jaar voor datacenters die vóór 2029 de eerste spade in de grond steken stond centraal in de strategie, en het resulterende pakket is gewaardeerd op ongeveer 3,3 miljard dollar.

Eén detail laat zien wat die informatievoorsprong waard was. Senator Jay Morris van de staat was medeopsteller van wetgeving die het project ondersteunde, stemde voor de doorslaggevende belastingmaatregel en bepleitte de uitbreiding van het nutsbedrijf. Afgelopen september verkocht hij, na ondertekening van een geheimhoudingsverklaring die aan het project verbonden was, 121 hectare grond die hij mede in bezit had nabij de projectlocatie aan Entergy. Ethiekdeskundigen die in de berichtgeving worden geciteerd vroegen zich af of het proces ingewijden bevoordeelde en de publieke controle beperkte; de onderhandelingen zelf lijken in overeenstemming met de wetgeving van de staat te zijn geweest.

De overdraagbare les gaat niet over Louisiana. De partij die onder geheimhouding onderhandelt, bepaalt de looptijd. De partijen die het document nooit zagen, erven alles wat die looptijd niet dekt. Dat is een algemene regel over infrastructuur met een ankerklant en hij geldt overal waar één grote afnemer netinvesteringen rechtvaardigt die alle anderen in stand houden. De geheimhouding verklaart hoe de afspraak erdoor kwam. De looptijd verklaart wat zij kost.

Wat u aan uw eigen netbeheerder vraagt

In Europa komt deze structuur in een andere juridische verpakking binnen. Aansluitovereenkomsten, nettarieven en de onderbouwing van netverzwaring voor grote afnemers zijn gereguleerd en in belangrijke mate openbaar. In Nederland stelt de ACM de tarieven vast en publiceren TenneT en de regionale netbeheerders hun investeringsplannen, terwijl netcongestie en de aansluiting van grootverbruikers in Eemshaven en de Wieringermeer al jaren onderwerp van openbare besluitvorming zijn. De scheefheid in Europa is dus geen geheimhouding. Het is dat vrijwel niemand ernaar vraagt.

Drie vragen zijn het waard om schriftelijk aan uw regionale netbeheerder of aan TenneT voor te leggen. Welke ankerafnemers worden aangevoerd als onderbouwing voor de verzwaring die in uw aansluitgebied gepland staat, en welke contractduur hoort bij elk daarvan. Wat gebeurt er met de tariefbehandeling van die activa als de ankerafnemer zijn afname verlaagt of vertrekt vóór het einde van de technische levensduur. En of uw eigen plaats in de wachtrij achter een afnemer staat wiens contract korter is dan de infrastructuur die hij in gang zette.

Het doel van vragen is geen bezwaar maken. Een grote afnemer in de buurt is vaak goed nieuws. Die kan verzwaring naar voren halen waar u anders jaren op had gewacht, en een marginale aansluiting alsnog haalbaar maken. Maar het voordeel en de staart hebben verschillende looptijden, en slechts één daarvan staat in de aankondiging. De looptijd vastleggen terwijl de verzwaring nog gepland wordt, is het verschil tussen meeprofiteren van een upgrade en een activum erven waarvoor niemand zich contractueel heeft verbonden.

Lees hierna: Het Geld Koopt Proefopstellingen, Geen Vergunning  |  2028 is een decreet, geen productdatum