De uitbouw strandt bij een vergunningenloket

Gouverneur Kathy Hochul tekende op 14 juli een besluit dat het eerste moratorium op nieuwe hyperscale datacenters van een Amerikaanse staat instelt. De milieudienst verstrekt geen discretionaire vergunningen meer die niet al als volledig waren aangemerkt: projecten met een afgerond dossier gaan door, alles daarachter wacht.

De pauze duurt maximaal een jaar terwijl de toezichthouder een generieke milieueffectrapportage opstelt over energievraag, waterverbruik en waterkwaliteit en luchtkwaliteit. De economische ontwikkelingsdienst moet binnen 60 dagen een kader publiceren voor wat lokale overheden in ruil mogen vragen. Hyperscale betekent hier de klasse installaties die doorgaans 50 megawatt of meer trekt.

Waarom dit telt: twaalf maanden lang is de echte grens aan nieuwe capaciteit in New York niet de chiplevering en niet het net. Het is een ambtenaar die bepaalt of een aanvraag compleet is. Dat is een ander soort schaarste dan waarop capaciteitsplannen zijn gebouwd, en geld helpt er niet tegen.

Dublin was hier in 2021 al

Wie in Ierland heeft proberen te bouwen, kent dit alles. Vanaf 2021 sloot de netbeheerder feitelijk geen nieuwe datacenters meer aan in de regio Dublin, omdat de belasting daar tegen de fysieke grenzen van het systeem drukte en de toezichthouder het leveringsrisico dat daaruit volgde niet wilde accepteren.

Dat feitelijke moratorium hield vier jaar stand. Het eindigde op 12 december 2025, toen de regulator van de nutsbedrijven beleid publiceerde dat operators precies vertelde wat zij moesten meebrengen voor een aansluiting.

Ja, maar: een stop verlaagt de vraag naar rekenkracht niet. Hij verlegt die vraag of hij beprijst haar opnieuw. Ierland koos voor herbeprijzing, en die prijs is het interessante deel.

De uitstapvoorwaarde is het echte nieuws

Volgens het Ierse beleid moet een datacenter dat een aansluiting wil eigen opwekking of batterijopslag installeren die de volledige elektriciteitsvraag kan dekken, moet het stroom kunnen terugleveren aan het landelijke net wanneer het systeem daarom vraagt, en moet het minstens 80 procent van de jaarvraag dekken met nieuwe hernieuwbare projecten, met jaarlijkse rapportage over hernieuwbaar verbruik en emissies. In gewone taal: het gebouw moet met zijn eigen centrale aankomen en zich gedragen als een activum op het net, niet als een belasting.

De Nederlandse variant kwam eerder en lijkt er in geest op. Amsterdam stelde in december 2020 vestigingsbeleid vast tot 2030: groei begrensd op 670 MVA, een PUE onder 1,2, duurzame elektriciteit en restwarmte die het stadswarmtenet in gaat. Buurgemeente Haarlemmermeer laat tot 2030 nog 550 MVA toe en stelt daarna geen ruimte meer beschikbaar.

De kern: een moratorium is geen stop, het is een herbeprijzing. Elke voorwaarde die aan de heropening hangt, is een kostenpost, en die kostenpost belandt in het tarief van wie het rack verhuurt. Koopt u colocatie of vastgelegde cloudcapaciteit, dan betaalt u uiteindelijk de eigen opwekking die de vergunning eiste.

Wat u moet vragen voordat u voor 2027 tekent

Vraag of de vergunning voor precies de zaal die u wordt verkocht al binnen is of alleen verwacht. Aanbieders verkopen regio's en campussen, toezichthouders vergunnen gebouwen. Een getekend contract voor capaciteit in een zaal die de milieuvergunning niet heeft gehaald, is een prognose en geen levering.

Dan twee vervolgvragen. Zitten de kosten van eigen opwekking en van de warmtehergebruikplicht al in de geoffreerde prijs, of duiken ze op bij verlenging zodra de lokale regel valt? En wat gebeurt er als de levering twee kwartalen opschuift: wie draagt de kosten van de overbrugging, u of zij? Onder de Europese richtlijn energie-efficiëntie rapporteren datacenters boven 500 kW hun energieprestaties al aan een Europese databank, dus de operator kan deze vragen precies beantwoorden als hij dat wil.

Er is ook een locatiegevolg. Worden vergunningen ergens lastig, dan gaan projecten naar waar ze makkelijk zijn, en dat verandert waar uw data fysiek staan. Hebt u klanten toezeggingen gedaan over dataresidentie, accepteer dan geen regionaam meer als antwoord maar vraag het adres.

Lees hierna: De Nvidia-belasting heeft nu een tweede bron  |  Blackstone neemt 49% van vijf AI-energiecentrales