Twee locaties, één week

De aankondiging van Nebius op 13 augustus omvat twee afzonderlijke bouwprojecten. In Mantsala, Finland - al de thuisbasis van het vlaggenschiplocatie van het bedrijf in Europa - zal een tweede datacenter tot 70 MW aan capaciteit toevoegen die vanaf 2027 operationeel wordt, waardoor de totale voetafdruk van het bedrijf in het land op 455 MW verspreid over drie locaties komt. In Huuru, bij Tallinn, tekende Nebius met lokale exploitant Greenergy Data Centers voor 22 MW, als onderdeel van een uitbreiding van 50 miljoen euro van die faciliteit tot in totaal 31,5 MW, waarvan de eerste fase voor het einde van 2026 in gebruik moet worden genomen.

Geen van beide cijfers evenaart de schaal van de eigen campussen van meerdere gigawatts van de Amerikaanse hyperscalers, maar de timing is waar het om gaat: beide projecten werden binnen één week aangekondigd en vastgelegd, door een bedrijf dat geen concurrerende aanbesteding hoeft te winnen, geen statelijke co-investeringspartner hoeft te vinden en niet op een formeel gunningsbesluit hoeft te wachten voordat de eerste beton wordt gestort.

Een aanbestedingsklok tegenover de agenda van een neocloud

De Europese Commissie opende haar oproep voor AI-Gigafactories op 30 juli 2026, met tot 10 miljard euro aan gecombineerde EU- en nationale financiering om te helpen bij de bouw van maximaal zeven grote AI-rekencentra, met als doel daarbovenop minstens 20 miljard euro aan privaat kapitaal los te maken. Het is het centrale antwoord van de EU op precies de vraag die de eigen uitbreiding van Nebius zojuist privaat heeft beantwoord: waar moet de AI-rekencapaciteit van Europa eigenlijk vandaan komen.

De eigen gepubliceerde tijdlijn van de Commissie laat zien waarom beide stappen niet op hetzelfde tempo lopen. Inschrijvingen blijven open tot 12 november 2026; winnaars worden pas begin 2027 bekendgemaakt; en zelfs dan krijgen geselecteerde locaties nog eens 18 maanden vanaf de contractondertekening om operationeel te worden. Bij elkaar opgeteld komt de vroegst realistische inschakeldatum van een Gigafactory uit op ongeveer medio tot eind 2028 - het moment waarop de Estse capaciteit van Nebius al zo'n twee jaar klanten zal hebben bediend, en de uitgebreide Finse locatie een jaar.

Wat de uitbreiding wel en niet koopt

Nebius heeft zijn statutaire zetel in Nederland en staat genoteerd aan de Nasdaq, wat betekent dat de rekencapaciteit die het bedrijf toevoegt in Estland en Finland onder EU-jurisdictie valt en op de balans van een Europees bedrijf staat - een reëel, kortetermijnantwoord voor afnemers die hun gegevens fysiek en juridisch binnen de Unie nodig hebben zonder te wachten tot een gesubsidieerd programma zijn eigen aanbestedingsproces heeft doorlopen. Dat is een echte vorm van soevereiniteit: over jurisdictie, eigendom en tijdlijn.

Het is geen soevereiniteit over de onderliggende hardware. Elke nieuwe megawatt in Huuru en Mantsala draait op Nvidia-chips, dezelfde afhankelijkheid die ook onder de eigen Gigafactories van de Commissie ligt, die eveneens zullen leunen op chips van Nvidia, AMD en Qualcomm, op basis van memoranda die de EU apart met die drie leveranciers heeft ondertekend. Voor een Europese afnemer die vandaag moet kiezen tussen wachten op een gesubsidieerde, door de EU gecontroleerde faciliteit of nu al een contract sluiten met een neocloud, is de eerlijke afweging snelheid en jurisdictie nu, tegenover een langzamer traject dat de eigendomsstructuur verandert, maar in beide gevallen niet de chipleverancier.

Lees hierna: Rekenkracht verdubbelt sneller dan de prijs daalt  |  Dublin sluit de deur voor datacenters tot 2028