Cztery miasta, każde z własnym komputerem kwantowym

W Monachium nadprzewodnikowy procesor kwantowy o nazwie Euro-Q-Exa dzieli już serwerownię z jednym z największych superkomputerów Europy. Pod Paryżem fotoniczny system o nazwie Lucy działa na świetle zamiast na obwodach elektrycznych. W Poznaniu Piast-Q przechowuje swoje kubity w uwięzionych jonach, a w Ostrawie VLQ wykorzystuje drugą konstrukcję nadprzewodnikową. Cztery miasta, cztery technologie, jedna sieć: infrastruktura obliczeń kwantowych, którą Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC buduje od lat w całej Unii Europejskiej.

25 czerwca 2026 roku Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC ogłosiło, że otwiera bezpłatny dostęp pilotażowy do tej sieci. Pierwszy termin zgłoszeń, 1 sierpnia 2026 roku, już minął. Ta oferta to już nie plan na slajdzie z mapą drogową. To działający system, o którego wykorzystanie europejski naukowiec, instytucja publiczna lub firma mogą wnioskować już dziś.

Co naprawdę daje nabór na dostęp pilotażowy

Tryb Quantum Access Pilot jest otwarty dla tego, co Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC określa jako wszystkie kategorie użytkowników: środowisko akademickie, sektor publiczny i przemysł. Zgłoszenia przechodzą przez portal dostępu EuroHPC i są przeznaczone na konkretny rodzaj pracy: zbieranie danych o wydajności, testowanie, czy dana metoda działa na prawdziwym sprzęcie, rozwijanie kodu i algorytmów, budowanie przepływów pracy oraz szkolenie personelu w zakresie systemów kwantowych. To nie jest kontrakt produkcyjny. To udokumentowany, wspierany sposób na sprawdzenie, co te maszyny potrafią, a czego nie, w przypadku danego problemu.

Nabór pozostaje otwarty w sposób ciągły, z nowym terminem pierwszego dnia każdego miesiąca do grudnia 2026 roku: sierpień, wrzesień, październik, listopad, grudzień, każdy o godzinie 10:00 czasu środkowoeuropejskiego. Wnioskodawca, którego zgłoszenie zostanie zaakceptowane, otrzymuje dostęp w ciągu dwóch tygodni od terminu, na projekt trwający trzy lub sześć miesięcy, z czasem obliczeń kwantowych przydzielanym dla każdego systemu osobno. Zespół, który złoży wniosek na termin wrześniowy, mógłby uruchomić kod na suwerennym europejskim sprzęcie jeszcze przed końcem roku.

Osiem sfinansowanych maszyn, kolejne dwie w drodze

Cztery maszyny otwarte na dostęp pilotażowy to część większej rozbudowy. Wspólne Przedsięwzięcie EuroHPC sfinansowało bezpośrednio sześć komputerów kwantowych i współfinansowało kolejne dwa w ramach projektu HPCQS, unijnej inicjatywy łączącej procesory kwantowe z istniejącymi superkomputerami. Dwa kolejne systemy są teraz planowane dla Holandii i Luksemburga, a proces zamówienia maszyny dla Luksemburga trwa już od końca lipca 2026 roku.

Żaden z tych projektów nie jest pojedynczym flagowym przedsięwzięciem. To rozproszona sieć, celowo rozłożona na państwa członkowskie zamiast skoncentrowana w jednym laboratorium krajowym, tak aby dostęp do suwerennego sprzętu kwantowego nie zależał od budżetu jednego rządu ani od przetrwania jednego dostawcy do kolejnego cyklu finansowania.

Wybór, przed którym stawia to europejskiego dyrektora ds. technologii

Dla lidera technologicznego opracowującego strategię obliczeniową na przyszły rok dostęp do komputerów kwantowych oznaczał do tej pory głównie jedno: wynajmowanie czasu na amerykańskiej platformie chmurowej, a coraz częściej na chińskiej. Ta domyślna opcja tak naprawdę nie była wyborem. Była jedyną kolejką w pokoju. Nabór pilotażowy EuroHPC zmienia ten rachunek: teraz istnieje bezpłatna alternatywa hostowana w Europie, bez negocjacji zamówień publicznych, bez niejasności dotyczących kontroli eksportu i bez zależności od cen czy dostępności zagranicznej platformy.

To nie jest argument, że te cztery maszyny już teraz mogą przewyższyć dojrzałą komercyjną usługę kwantową. Liczba kubitów jest tu wciąż liczona w dziesiątkach, a nie w tysiącach, a tryb pilotażowy istnieje właśnie dlatego, że sprzęt wciąż jest charakteryzowany. Argument jest węższy i bardziej praktyczny: zanim pozycja budżetowa na 2027 rok zostanie domyślnie napisana wokół zagranicznej subskrypcji chmurowej, europejski naukowiec lub dyrektor ds. technologii ma teraz realny, tani sposób, by już w tym roku sprawdzić, co suwerenny sprzęt kwantowy może zrobić dla jego własnego obciążenia.

Zegar już tyka

Pierwsza grupa użytkowników pilotażowych znajduje się już w dwutygodniowym oknie dostępu, które następuje po terminie 1 sierpnia. Kolejna szansa to 1 września, a potem pierwszy dzień każdego kolejnego miesiąca aż do grudnia. Każdy pominięty termin to nie tyle utracona szansa, ile opóźnienie dokładnie o miesiąc, ale dla zespołu, który wciąż zastanawia się, czy warto składać wniosek, to opóźnienie kumuluje się względem harmonogramu, który sięga tylko do końca roku.

Europa zbudowała cztery działające komputery kwantowe, w czterech krajach, w oparciu o trzy różne rodzaje kubitów. Teraz zrobiła tę mniej efektowną rzecz: otworzyła drzwi i powiedziała ludziom, jak przez nie przejść.

Czytaj dalej: Nowy Niemiecki Komputer Kwantowy Nie Potrzebuje Głębokiego Mrozu  |  Bezpieczeństwo poczty jako kwestia jurysdykcji