Eenentwintig namen in het register, en geen van beide staat erin

Wie op 30 juli het register van aangewezen diensten van de Europese Commissie opent, telt eenentwintig namen. Amazon Store, de App Store van Apple, Booking.com, LinkedIn, Facebook, Instagram, WhatsApp, Pinterest, Snapchat, TikTok, Temu, Shein, Wikipedia, X, YouTube, Zalando. Slechts twee zoekmachines: Google Search en Bing. Noch ChatGPT noch Roblox staat op die lijst.

Bloomberg meldde op 29 juli dat dit gaat veranderen en dat de Commissie beide al in augustus als zeer groot onlineplatform zal aanwijzen. Er is niets getekend. Het register blijft voorlopig het register.

Waarom dit telt: een aanwijzing is geen stemming en geen waarschuwing. Het is een gedateerd besluit dat een termijn in gang zet, en in het register ziet u het gebeuren zonder op een persbericht te wachten.

De trigger is een gebruikersaantal, geen capaciteit

De digitaledienstenverordening legt één getal vast en bouwt daar alles op. Een dienst met 45 miljoen gemiddelde maandelijkse actieve afnemers in de Europese Unie is zeer groot, en de wet omschrijft die waarde zelf als 10 procent van de bevolking van de Unie. Aanbieders tellen hun eigen gebruikers en publiceren het totaal.

OpenAI meldt 120,4 miljoen gemiddelde maandelijkse afnemers in de EU voor ChatGPT-zoeken. Roblox publiceert ongeveer 48 miljoen over het halfjaar dat eindigde op 13 februari 2026. Beide cijfers zijn door de bedrijven zelf naar buiten gebracht, omdat de wet dat voorschrijft.

Het gevolg: op geen van beide producten is een capaciteitstoets toegepast en er is geen model beoordeeld. ChatGPT komt via rekenwerk in het Europese platformregime terecht, onder een inhoudswet die is geschreven toen chatbots nog niemand bezighielden.

Drie miljoen gebruikers is de hele marge

Roblox zit ongeveer drie miljoen boven de lijn. Dat is een marge van zo'n zes procent op een drempel die het bedrijf niet meer omlaag zal passeren, en het zou Roblox tot het eerste spelplatform in deze categorie maken.

Op nationale schaal wordt de drempel tastbaarder. De Unie telt ongeveer 450 miljoen inwoners, dus 45 miljoen komt neer op één op de tien Europeanen. Nederland heeft rond de 18 miljoen inwoners, zodat de lijn ruim tweeënhalf keer de Nederlandse bevolking bedraagt, en een dienst kan haar halen zonder hier bijzonder zichtbaar te zijn.

Maar let op: er wordt geteld per dienst, niet per onderneming. Een leverancier kan één aangewezen product draaien en drie niet-aangewezen producten, en de verplichtingen volgen precies het product dat u hebt gekocht.

Wat vier maanden na de brief binnenkomt

De aanwijzing is een kennisgeving, en de zware verplichtingen gelden vier maanden nadat die is aangekomen. De eerste systeemrisicobeoordeling valt binnen diezelfde vier maanden, en daarom weegt de brief zwaarder dan de aankondiging.

Daarna draagt de dienst een jaarlijkse cyclus: maatregelen om risico's te beperken, elk jaar een onafhankelijke audit, toegang tot gegevens voor erkende onderzoekers, transparantie over aanbevelingssystemen met een optie die niet op profilering berust, een crisisresponsmechanisme en een jaarlijkse toezichtsvergoeding. Bij aangewezen diensten houdt de Commissie zelf rechtstreeks toezicht in plaats van dat aan een nationale coördinator te laten.

Op 2 augustus 2026, over drie dagen, legt de AI-verordening er een eigen laag overheen: de transparantieplichten van artikel 50 worden afdwingbaar en de Commissie krijgt haar gereedschap voor modellen voor algemene doeleinden, met informatieverzoeken, modeltoegang en terugroepbevoegdheden, met boetes tot 15 miljoen euro of 3 procent van de wereldwijde jaaromzet.

Wat er voor het najaar in het leveranciersdossier hoort

Zet elke AI-dienst die in productie draait op een rij en zoek er vervolgens het gepubliceerde Europese gebruikersaantal bij. Alles wat in de buurt van 45 miljoen komt, plant u nu in, want de termijn van vier maanden start zonder uw roadmap te raadplegen.

Vraag daarna elke leverancier schriftelijk wat er na een aanwijzing verandert voor Europese gebruikers. Audits en risicobeoordelingen blijven niet bij de afdeling compliance: ze veranderen wat er wordt vastgelegd, wat het model weigert, welke standaardinstellingen in de EU worden uitgeleverd en hoe snel daar nog iets in beweegt.

Kort gezegd: een contract dat tegen een Amerikaanse productspecificatie is geschreven, beschrijft geen Europees product onder toezicht. Dat gat tussen beide documenten dichten is het werk van dit kwartaal.

Lees hierna: Brussel noemde de audit zwak en keurde hem goed  |  OpenAI betaalde terug in wat zelf uitviel