Wat Sony precies zei, en wanneer
Op 1 juli 2026 plaatste Sid Shuman van Sony Interactive Entertainment een korte notitie op de PlayStation Blog: de productie van fysieke discs voor alle nieuwe games op PlayStation-consoles stopt vanaf januari 2028. Sony presenteert het als het lezen van de markt en zegt dat de voorkeur van de consument voor digitaal de disc ruim overtreft. Nieuwe titels daarna worden in de PlayStation Store en in winkels alleen nog digitaal verkocht.
De enge lezing stelt gerust. Games die voor januari 2028 uitkomen houden hun disc, consoles houden hun drives en niets van wat je al bezit stopt met werken. De brede lezing is die welke telt voor een huishouden in Amsterdam of Rotterdam: vanaf die datum komt een gloednieuwe PlayStation-game zonder enige fysieke kopie, en die kopie was het deel dat de wet kon zien.
Waarom een disc een juridisch object is en een download niet
Volgens de EU-uitputtingsleer is de controle van de rechthebbende over een bepaald fysiek exemplaar uitgeput zodra het in de interne markt is verkocht. Alleen daarom bestaat er een tweedehandsmarkt, en alleen daarom is een disc aan een vriend uitlenen simpelweg legaal. De disc is een goed dat je bezit, en de Consumentenbond wijst consumenten al jaren op dit verschil.
Een aankoop in de PlayStation Store is een licentie, geen kopie. Het Hof van Justitie breidde het doorverkooprecht in het UsedSoft-arrest van 2012 uit naar gedownloade software, maar versmalde het idee later en oordeelde in 2019 dat een via download geleverd e-book niet is uitgeput en niet mag worden doorverkocht. Geen rechter heeft een doorverkooprecht toegekend aan een gedownloade game. De eigen winkelvoorwaarden van Sony behandelen de aankoop als een herroepbaar, niet-overdraagbaar recht.
De formaatwissel is dus een rechtenwissel in een jas van gemak. Haal de disc weg en je haalt doorverkoop, uitlenen en de mogelijkheid weg om een titel draaiend te houden als de winkel hem ooit schrapt. Wat lijkt op het einde van een plastic object is het einde van de enige versie van de game die een Europese consument kon aanwijzen en van zichzelf kon noemen.
Brussel koos een gedragscode boven een wet
Twee weken voor Sony's bericht gaf de Europese Commissie haar formele antwoord op Stop Destroying Videogames, het Europees burgerinitiatief dat 1.294.188 geldige handtekeningen verzamelde. Op 16 juni 2026 weigerde ze enige wettelijke verplichting voor te stellen om games speelbaar te houden nadat uitgevers de steun staken, met een beroep op grenzen van intellectueel eigendom. In plaats daarvan beloofde ze de industrie en consumentengroepen samen te brengen voor een vrijwillige einde-levenscode voor eind 2026 en bestaande consumentenrechten beter bekend te maken.
De campagne accepteerde dat niet als eindpunt. Binnen enkele uren zei ze behoudsclausules te zullen duwen in de Digital Fairness Act, het nog in concept zijnde consumentendossier, en eind juni hadden 45 leden van het Europees Parlement een vraag getekend die wetgevende actie eiste. De markt wordt sneller alleen-licentie dan de wet bereid is te garanderen wat een licentie moet overleven, en dat gat is het hele verhaal.
Wat een huishouden zou moeten doen voor 2028
De praktische zet is onopvallend en heeft een einddatum. Tot 2027 kun je nog nieuwe PlayStation-games op disc kopen, dus de titels die je wilt uitlenen, doorverkopen of gewoon op een plank wilt houden die niet van een server afhangt, koop je beter fysiek zolang de optie er is. Een nieuwe release kost hoe dan ook ongeveer 80 EUR, maar slechts een van die kopieen is van jou om door te geven.
De slotsom voor een Europese koper is helder. Vanaf 2028 is een nieuwe PlayStation-game een dienst die je huurt zolang Sony hem wil aanbieden, de EU heeft uitdrukkelijk geweigerd er meer van te maken, en de enige hefboom die rest is de Digital Fairness Act. Bezit werd niet in een kop weggenomen. Het gaat formaat voor formaat met pensioen.
Lees hierna: Bungie en de grens van live service | Loot boxes zijn nu een PEGI 16
