Een zoekbalk, acht dagen te vroeg

Acht dagen voordat Volkswagen en Rivian de wereld lieten weten dat zij een joint venture zouden vormen, tikte een van de ingewijde ingenieurs een zoekopdracht in: verjaringstermijn handel met voorkennis. Dat detail staat in een aanklacht die het federale parket voor het Southern District of New York op 24 juli openbaar maakte, en waarin ook staat dat een naaste van de tweede ingenieur in het Duits zocht naar de manier waarop handel met voorkennis wordt vervolgd.

De twee mannen, Michael Stamp en Marcus Plank, beiden woonachtig in San Jose, wordt verweten dat zij aandelen en opties Rivian kochten nadat zij hadden vernomen dat hun werkgever een joint venture met de autofabrikant voorbereidde, intern project Climb genoemd, en voordat daarover iets naar buiten was gebracht. Het aandeel Rivian steeg 23 procent toen de overeenkomst op 25 juni 2024 bekend werd. Het parket raamt de gezamenlijke winst op ruim 300.000 dollar, ongeveer 250.000 voor Stamp en 50.000 voor Plank, plus zo'n 12.000 voor een naaste. Beiden zijn aangehouden en moeten voorkomen bij een federale rechtbank in Californië, en beiden riskeren tot 25 jaar cel bij een veroordeling voor effectenfraude. Het gaat om beschuldigingen, en geen van beiden heeft terechtgestaan.

De reactie van Volkswagen was kort en, gelet op wat er ten laste is gelegd, terecht: de zaak richt zich op specifieke personen en bevat geen verwijten aan het adres van het bedrijf. Juist daarom verdient de zaak de aandacht van een eigenaar. Er was hier geen integriteitsfalen van het concern voor nodig. Een gat in een lijst was genoeg.

De codenaam was een geheimhoudingscontrole, geen effectencontrole

Project Climb deed waarvoor het bedoeld was. De overeenkomst lekte niet, de markt kwam voor de aankondiging niet in beweging, en de sprong van 23 procent op 25 juni 2024 bewijst dat de geheimhouding stand hield tot precies het moment waarop zij moest eindigen. Een codenaam beschermt een transactie tegen concurrenten, journalisten en gepraat op de gang. Tegen aandelenaankopen door de mensen binnen die codenaam richt hij helemaal niets uit.

Hier zit het structurele probleem. Handelsbeperkingslijsten worden bijna altijd opgebouwd vanuit het organogram en de bezetting van het transactieteam. Bestuur, finance, juridische zaken, investor relations, corporate development. Ingenieurs die erbij worden gehaald om voertuigarchitectuur en software-integratie te beoordelen, staan bij de meeste bedrijven op geen van beide documenten. Zij krijgen de codenaam, de technische opdracht en een geheimhoudingsverklaring, en gaan vervolgens verder met koersgevoelige informatie zonder dat er aan hun naam enige handelsbeperking hangt.

Voor een beursgenoteerde Europese onderneming is dit niet louter een kwestie van goed gebruik. Op grond van de Europese verordening marktmisbruik, en de Britse tegenhanger daarvan, moet een uitgevende instelling een insiderlijst bijhouden van iedereen met toegang tot voorwetenschap, die wordt aangevuld zodra er mensen bij komen. De verplichting bestaat dus allang. Het gaat niet mis doordat een regel ontbreekt, maar doordat de lijst wordt beheerd door een juridische of compliancefunctie die de briefingagenda van de techniek nooit onder ogen krijgt.

Twee jaar stilte was geen schone gezondheidsverklaring

Het nuttigste getal in deze zaak zijn niet die 300.000 dollar. Het is de afstand tussen juni 2024, toen de joint venture werd aangekondigd, en juli 2026, toen de aanklacht openbaar werd. Ongeveer twee jaar lang kreeg een bedrijf met een echt gat in zijn beheersing geen enkel signaal dat er iets was misgegaan, want dat signaal komt niet uit het bedrijf zelf. Het komt van een toezichthouder die veel later handelsgegevens reconstrueert.

Die tijdlijn haalt de meest gangbare vorm van geruststelling onderuit, namelijk dat er tot nu toe niets is gebeurd. Bij dit type falen is er niets aan de hand tot het moment waarop er een aanklacht opduikt, en de jaren van stilte daartussen zeggen helemaal niets over de vraag of de controles deugen.

De joint venture zelf is er ondertussen alleen maar belangrijker op geworden. De aanvankelijke toezegging van Volkswagen van 5 miljard dollar, vrij te geven bij het halen van mijlpalen, is inmiddels gegroeid naar 5,8 miljard, en Volkswagen is nu de grootste aandeelhouder van Rivian. Hoe groter het programma, hoe meer technisch personeel er doorheen loopt, en ieder van hen is er eerder dan het papierwerk.

Wat u moet wijzigen voor het volgende due diligence-traject begint

De oplossing is administratief en goedkoop, en juist daarom blijft zij liggen. Laat de briefing en niet de aankondiging het moment zijn waarop de beperkingslijst in werking treedt. Wie de codenaam te horen krijgt, komt diezelfde dag op de lijst, met datum en reden erbij. Alleen die wijziging in de volgorde dicht het grootste deel van het risico in deze zaak.

Maak daarna de vergelijking, want dat is de snelste controle die u voorhanden hebt. Leg de actuele insiderlijst naast de bezetting van het due diligence-team en de agenda-uitnodigingen voor de technische werkstromen. Zijn die documenten door verschillende teams opgesteld, en dat is meestal zo, dan zullen de namen niet overeenkomen, en elk verschil is iemand die voorwetenschap heeft zonder dat daar een beperking tegenover staat.

Verplaats tot slot de waarschuwing naar de plek waar zij ook echt gelezen wordt. Een effectenrechtelijke passage in een compliancehandboek is niet het document dat een ingenieur op de eerste dag van een due diligence-werkstroom openslaat. De geheimhoudingsverklaring is dat wel. Zet de beperking daarin, in gewone taal, met de uitdrukkelijke instructie niet te handelen in de aandelen van beide bedrijven, en laat die schriftelijk bevestigen voordat de technische opdracht wordt gedeeld.

Lees hierna: UBS beoordeelt salaris voortaan op AI-vaardigheid  |  Adobe's Nieuwe CEO Verkoopt AI. Hij Bouwt Ze Niet.