Wat de jury besliste
Een jury in Santa Fe oordeelde op 25 september 2026 dat Meta de New Mexico Unfair Practices Act had overtreden, en noemde 31 van de 34 uitspraken van Facebook over gebruikersdata, het beleid tegen haatzaaiende taal en de reactie op Cambridge Analytica oneerlijke of misleidende handelspraktijken. De zaak, behandeld door het 1st Judicial District Court onder rechter Francis Mathew, draaide om publieke uitspraken van Meta tussen 2016 en 2020, waaronder uitlatingen toegeschreven aan Mark Zuckerberg en blogposts die gebruikers verzekerden dat hun data niet met externe ontwikkelaars zou worden gedeeld.
Het openbaar ministerie van New Mexico stelde dat de valse uitspraken meer dan 2 miljoen inwoners bereikten, al hadden slechts ongeveer 350.000 mensen hun Facebook-profielgegevens rechtstreeks blootgesteld aan apps die banden hadden met Cambridge Analytica. Volgens berichtgeving bereikte elke afzonderlijke misleidende uitspraak alleen al in 2020 zo'n 1,4 miljoen gebruikers in New Mexico, een getal dat cruciaal wordt nu de zaak van schuldvraag naar strafmaat overgaat.
De staat die nee zei
Meta's aansprakelijkheid rond Cambridge Analytica zou eigenlijk al geregeld zijn. In 2024 stemde het bedrijf ermee in zo'n 459 miljoen dollar te betalen aan 47 staten voor het schandaal, waarbij het politieke adviesbureau data van tot wel 87 miljoen Facebook-gebruikers verzamelde zonder toestemming. New Mexico hoorde niet bij die 47.
De staat koos er in plaats daarvan voor om te procederen, met het argument dat een cheque, hoe groot ook, niet hetzelfde is als een erkenning dat Meta tegen de eigen gebruikers had gelogen. Het is de tweede rechtszaak die New Mexico dit jaar tegen Meta wint, na een apart vonnis in maart over veiligheidspraktijken voor tieners, in datzelfde gerechtsgebouw in Santa Fe. De staat heeft zo binnen een jaar twee volledige procesdossiers tegen het bedrijf opgebouwd, iets wat geen enkele schikking oplevert.
Waarom een vonnis zwaarder weegt dan een schikking
Een schikking is een onderhandeld bedrag met daarbij de gebruikelijke clausule dat het bedrijf geen wangedrag erkent. Een vonnis is anders: twaalf juryleden bekeken 34 concrete publieke uitspraken en oordeelden, een voor een, dat 31 ervan misleidend waren, en sommige zelfs opzettelijk. Die vaststelling staat nu als feit in het procesdossier, niet als een bedrag waarover beide partijen afspraken niet langer te discussiëren.
Dat verschil reikt verder dan de grenzen van New Mexico. Een juryoordeel over opzettelijke misleiding is precies het soort feit waar andere staatsprocureurs, particuliere eisers en buitenlandse toezichthouders naar kunnen verwijzen bij het opbouwen van hun eigen zaken, iets wat de standaardclausule van een schikking nooit toelaat. Meta kocht stilte in 47 staten. In de 48e staat heeft het nu een openbaar procesdossier dat het zelf niet koos.
De strafrekening die nog niemand heeft opgelost
New Mexico plafonneert civiele boetes voor opzettelijke overtredingen van de wet tegen oneerlijke handelspraktijken op 5.000 dollar per overtreding, volgens Section 57-12-11 van de staatswetten, een bedrag dat wetgevers apart hebben voorgesteld te verhogen naar 25.000 dollar. Rechter Mathew moet nu beslissen wat als een overtreding telt: elk van de 31 misleidende uitspraken, of elke keer dat een van die uitspraken een gebruiker in New Mexico bereikte.
| Weg die Meta koos | Bereik | Bedrag | Schuld erkend |
|---|---|---|---|
| 47-statenschikking (2024) | 47 staten | Ongeveer 459 miljoen dollar | Nee, standaard ontkenningsclausule |
| New Mexico's eigen zaak (2026) | 1 staat, ongeveer 2 miljoen inwoners | Nog niet vastgesteld, tot 5.000 dollar per opzettelijke overtreding onder NM Stat 57-12-11 | Ja, 31 van de 34 uitspraken misleidend bevonden |
De twee lezingen liggen ver uiteen. Geteld per uitspraak komt de maximale boete uit op enkele honderdduizenden dollars, een afrondingsfout tegenover Meta's omzet van 2026. Geteld per gebruikersbereik, met zo'n 1,4 miljoen bereikte gebruikers per uitspraak, wijst de wettelijke rekensom op een veel groter bedrag, al heeft geen enkele rechter tot nu toe bepaald dat de blootstelling van een enkele consument aan een valse uitspraak telt als een eigen overtreding.
De les voor wie ook in de EU actief is
Europese lezers nemen vaak aan dat privacyrisico's in de Verenigde Staten werken zoals de AVG: een boete geplafonneerd op een percentage van de wereldwijde jaaromzet, vastgesteld door een enkele toezichthouder volgens een enkele formule. De zaak in New Mexico laat zien dat die aanname onjuist is voor een aanzienlijk deel van het Amerikaanse consumentenrecht, dat in plaats daarvan boetes plafonneert per individuele overtreding, zonder enige limiet gekoppeld aan de omvang van het bedrijf.
Voor een bedrijf dat aan beide kanten van de Atlantische Oceaan actief is, is dat geen detail, maar een volledig ander soort risico. Een AVG-boete is voorspelbaar zodra de eigen omzet bekend is. Een boete per overtreding volgens de wet van een Amerikaanse staat is pas voorspelbaar zodra een rechter heeft bepaald wat een overtreding werkelijk inhoudt, precies de vraag die de strafmaatfase in New Mexico nu eerst moet beantwoorden.
Lees hierna: OpenAI's filter maakt uw chats niet anoniem | Frankrijk Beprijst Ontbrekende MFA op 500.000 Euro
