Kolejka, która potroiła się w osiem miesięcy

W listopadzie 2024 roku brytyjscy operatorzy sieci naliczyli 41 gigawatów wniosków o przyłączenie odbiorcze czekających w kolejce. Do czerwca 2025 roku liczba ta wystrzeliła do 125 gigawatów, ponad trzykrotnie wzrastając w niecały rok, choć nie zbudowano ani jednej nowej stacji elektroenergetycznej, aby nadążyć za tym tempem.

29 lipca 2026 roku Ofgem, brytyjski regulator energetyki, opublikował konsultacje wskazujące winnego: spekulacyjne projekty centrów danych określane jako "zombie", które wnioskują o moc przyłączeniową bez żadnego realnego zamiaru, ani zdolności finansowej, aby kiedykolwiek powstać. Same dane regulatora robią wrażenie. Około 315 pojedynczych projektów centrów danych czeka w kolejce na blisko 73 GW mocy, czyli około 1,6 razy więcej niż całe szczytowe zapotrzebowanie Wielkiej Brytanii na energię elektryczną, podczas gdy centra danych jako całość odpowiadają za co najmniej 80 GW całej kolejki.

"Brytyjska kolejka przyłączeń odbiorczych wzrosła ponad trzykrotnie w niecały rok, a konsumenci nie powinni ponosić ryzyka tworzonego przez spekulacyjne projekty zajmujące miejsce w systemie", powiedziała Eleanor Warburton, dyrektor Ofgem ds. projektowania i rozwoju systemu energetycznego.

Jak naprawdę działa opłata zobowiązaniowa

Rozwiązanie, w sprawie którego Ofgem prowadzi konsultacje, jest jednoznaczne: Opłata Zobowiązaniowa dla Centrów Danych w wysokości od 237 500 do 712 500 GBP za megawat, płatna w chwili, gdy deweloper przyjmuje ofertę przyłączenia do sieci. Ten przedział odpowiada mniej więcej 2,5 do 7,5 procent średniego kosztu budowy samego projektu, co stanowi znaczny wydatek kapitałowy.

Opłata nie jest podatkiem. Jest zwracana w całości, gdy projekt osiąga energizację, czyli moment, w którym faktycznie zostaje przyłączony do sieci i zaczyna pobierać energię. Jeśli deweloper zamiast tego wycofa się z kolejki wcześniej, opłata przepada w całości.

Konsultacje są otwarte na komentarze do 16 września 2026 roku, co daje deweloperom, inwestorom finansowym i operatorom sieci około sześciu tygodni od publikacji na odpowiedź, zanim Ofgem zdecyduje, czy i jak wdrożyć tę opłatę.

Nowa pozycja w każdym biznesplanie dotyczącym mocy

Dla każdego, kto naprawdę planuje moc dla centrum danych w Wielkiej Brytanii, albo doradza klientowi, który to robi, zmienia to arytmetykę rezerwacji mocy. Do tej pory wniosek o przyłączenie do sieci kosztował niewiele więcej niż papierkowa robota i cierpliwość. Firma mogła trzymać miejsce w kolejce bezterminowo, szukając najemców, finansowania albo lepszej lokalizacji, bez żadnej kary finansowej za to, że nigdy nic nie zbuduje.

Przy proponowanej opłacie utrzymanie tego miejsca wymaga teraz realnego kapitału, setek tysięcy funtów za megawat, w chwili przyjęcia oferty, a ten kapitał pozostaje zagrożony aż do faktycznej energizacji projektu. Dla obiektu o mocy 50 MW oznacza to zobowiązanie od 11,9 do 35,6 miliona GBP zamrożone w bilansie albo na rachunku powierniczym, zwracane dopiero po zrealizowaniu inwestycji.

To w równym stopniu test finansowania, co test polityki. Deweloperzy potrzebują teraz zaangażowanego kapitału za term sheetem albo listem intencyjnym, zanim przyjmą ofertę przyłączenia. To odsiewa dokładnie tych spekulacyjnych wnioskodawców, w których celuje Ofgem, jednocześnie podnosząc poprzeczkę dla prawdziwych inwestorów.

Prawdziwi inwestorzy przesuwają się w kolejce

Praktyczny efekt to przetasowanie tego, kto pierwszy otrzyma zasilanie. Spekulacyjni posiadacze rezerwacji, którzy nie są w stanie wnieść opłaty zobowiązaniowej, będą zmuszeni się wycofać albo odrzucić swoje oferty przyłączenia, uwalniając moc sieciową, na którą prawdziwe, sfinansowane projekty czekały miesiącami albo latami.

Dla operatorów i inwestorów z zaangażowanym kapitałem gotowym do wdrożenia to otwiera możliwości. Projekty, które stały w kolejce za rywalami gromadzącymi moc na zapas, mogą teraz znaleźć się bliżej czoła kolejki, ponieważ opłata została pomyślana tak, aby usuwać rezerwacje, które i tak nigdy nie zostałyby zrealizowane. Gotowość finansowa staje się w ten sposób przewagą konkurencyjną już w samej kolejce, zanim jeszcze budowa w ogóle się zacznie.

Czy reszta Europy pójdzie w ślady tego modelu

Wielka Brytania nie jest jedynym krajem zmagającym się z kolejką sieciową spuchniętą przez spekulacyjny popyt centrów danych. Irlandia i Holandia publicznie zmagały się z podobnymi zatorami przyłączeniowymi, w miarę jak napędzany przez AI popyt na moc wyprzedza budowę nowych stacji elektroenergetycznych. Opłata zobowiązaniowa Ofgem to pierwsza konkretna brytyjska próba wyceny tej spekulacji poza system, zamiast po prostu racjonować ją według kolejności zgłoszeń.

Jeśli mechanizm zadziała zgodnie z zamierzeniem, uwalniając realną moc dla prawdziwych inwestorów bez zniechęcania do legalnych inwestycji, da to innym europejskim regulatorom zmagającym się z tym samym problemem zatkanych kolejek sprawdzony model, a nie jedynie teoretyczny.

Czytaj dalej: Wyjście z brytyjskiej kolejki kosztuje więcej niż wejście  |  Zarezerwowany megawat to nie jest moc obliczeniowa, którą dostaniesz